PFAS in het kraanwater in Utrecht
Vitens maakt het kraanwater in Utrecht vooral van grondwater, niet van rivierwater. Daardoor zit er voor de meeste Utrechters veel minder PFAS in dan in Noord- en Zuid-Holland. In een deel van de stad ligt de waarde wel boven het advies van het RIVM. Hier lees je hoe dat zit en wat je zelf kunt doen.
Bekijk de cijfers Shop ZeroWaterHoeveel PFAS zit er in het kraanwater in Utrecht?
- Het kraanwater in Utrecht voldoet aan de wet.
- Voor 84% van de Utrechters zit het onder de helft van het RIVM-advies.
- Voor ongeveer 16% (zo’n 59.000 inwoners) ligt de waarde tussen 4,4 en 6,6 nanogram per liter. Dat is boven het RIVM-advies.
- Het RIVM zegt: blijf gewoon kraanwater drinken.
PFAS per regio in de provincie Utrecht
| Regio | PFAS (ng/l)* | t.o.v. RIVM-advies | Drinkwaterbedrijf |
|---|---|---|---|
| Utrecht (stad) | 0,0 – 5,6 | tot ongeveer 1,25 keer | Vitens |
Waarom verschilt het binnen Utrecht?
Vitens levert het water in de stad uit zeven bronnen: Groenekan, Soestduinen, Beerschoten, De Meern, Leidsche Rijn, Tull en ’t Waal bij Houten en de Utrechtse Heuvelrug. Welke bron jouw wijk bedient, verschilt. Overvecht krijgt bijvoorbeeld water uit Groenekan, Leidsche Rijn uit het eigen pompstation in de wijk.
Elke winplaats heeft zijn eigen water, en daarom kan de PFAS-waarde per wijk verschillen. Welke wijken precies boven het advies zitten, staat niet in de openbare analyse. Wil je weten wat er uit jouw kraan komt? Vul je postcode in bij de waterkwaliteit-check van Vitens of de PFAS-postcodecheck van Greenpeace.
* Gewogen naar schadelijkheid (PFOA-equivalenten), volgens de rekenmethode van het RIVM. Bron: analyse van Greenpeace Nederland op basis van meetdata van de tien drinkwaterbedrijven, september 2026. In deze analyse vallen 317.755 van de 376.760 inwoners van de gemeente Utrecht in de laagste categorie (0 tot 2,2 ng/l), 200 in de categorie 2,2 tot 4,4 ng/l en 58.805 in de categorie 4,4 tot 6,6 ng/l. Waarden kunnen per wijk en per meting verschillen.
Zo zit het in de rest van de provincie
In de provincie Utrecht krijgt 89% van de inwoners kraanwater in de laagste PFAS-categorie. Ter vergelijking: in Noord- en Zuid-Holland, waar veel drinkwater uit rivierwater komt, liggen de waarden het hoogst.
Vooral grondwater
Vitens levert in bijna de hele provincie het drinkwater. Het meeste komt uit grondwater, onder meer van de Utrechtse Heuvelrug. Bij een van de Utrechtse winplaatsen viel dat water zo’n 250 jaar geleden als regen. De bodem heeft het sindsdien gefilterd.
Andere bronnen aan de randen
In Vijfheerenlanden levert Oasen het drinkwater, en ook Waternet is actief in de provincie. Oasen maakt drinkwater van oevergrondwater: rivierwater dat via de oever de bodem in zakt. Daarom kan de waarde daar anders zijn dan in de stad Utrecht.
Oude vliegbasis Soesterberg
Tussen 1983 en 2006 werd hier geoefend met blusmiddel waar PFOS in zat. Die PFAS zit nu in de bodem en het grondwater. De provincie maakt het gebied schoon, zodat de verontreiniging de drinkwaterwinningen verderop niet bereikt.
* Bron: Greenpeace Nederland, uitleg en verantwoording bij de PFAS kraanwater postcodechecker, september 2026. Van de 1.409.120 inwoners van de provincie Utrecht vallen er 1.256.805 in de laagste categorie, 31.105 in de categorie 2,2 tot 4,4 ng/l en 121.210 boven 4,4 ng/l.
Wat is PFAS?
PFAS is een grote groep stoffen die door mensen is gemaakt. Ze zitten in veel spullen die je elke dag gebruikt.
- Anti-aanbakpannen
- Regenjassen en outdoorkleding
- Verpakkingen van eten
- Cosmetica en blusschuim
Waarom heet het een ‘forever chemical’?
- PFAS breken bijna niet af in de natuur.
- Ze komen via fabrieken en producten in rivieren en grondwater.
- Van dat water wordt ook drinkwater gemaakt.
- In je lichaam blijven ze lang hangen.
Waarom PFAS aandacht verdient
Het RIVM zegt: we krijgen in Nederland samen meer PFAS binnen dan goed is voor onze gezondheid. Dat komt vooral door voeding, maar ook door drinkwater.
Het stapelt op
Je lichaam ruimt PFAS maar langzaam op. Kleine beetjes tellen over de jaren bij elkaar op.
Effect op je afweer
Volgens het RIVM kan PFAS je immuunsysteem al bij kleine hoeveelheden minder goed laten werken.
Advies is strenger dan de wet
Het RIVM adviseert 4,4 nanogram per liter. De wet is minder streng. Hieronder lees je het verschil.
Wet en advies: wat is het verschil?
Er zijn twee getallen waar je over leest. Ze meten niet precies hetzelfde, maar zo zit het:
- De wet (EU, sinds 12 januari 2026): maximaal 100 nanogram per liter voor 20 PFAS samen. Het Nederlandse kraanwater voldoet hieraan.
- Het RIVM-advies: 4,4 nanogram per liter. Hierbij telt het RIVM zwaarder mee hoe schadelijk elke PFAS-soort is.
Het advies is strenger, omdat er nieuwe kennis is over de effecten van PFAS. De overheid wacht nog op een advies van de WHO voordat de wet wordt aangepast.
Goed om te weten
- Kraanwater in Nederland is gewoon veilig om te drinken, zeggen het RIVM en de drinkwaterbedrijven.
- In de provincie Utrecht komt het meeste drinkwater uit grondwater. Dat bevat meestal minder PFAS.
- In Noord- en Zuid-Holland komt veel drinkwater uit rivierwater. Daar liggen de waarden het hoogst.
- Koken haalt PFAS niet uit je water.
ZeroWater filtert PFAS
Het kraanwater in Utrecht scoort grotendeels goed, dus blijf het gewoon drinken. Woon je in een wijk waar de waarde boven het advies ligt, of wil je gewoon minder PFAS binnenkrijgen via je water? Dan is een gecertificeerd filter een simpele extra stap.
minder PFAS in je water
Dit percentage geldt voor PFOA en PFOS, de twee bekendste en meest onderzochte PFAS. Het 5-traps filter van ZeroWater is daarop getest volgens de NSF/ANSI 53-norm en gecertificeerd door het onafhankelijke instituut IAPMO. Bekijk het certificaat.
Getest, gecertificeerd
Geen belofte, maar een onafhankelijk getest resultaat. Getest met veel meer PFOA en PFOS dan er in Nederlands kraanwater zit.
Meer dan alleen PFAS
Het filter is ook gecertificeerd voor lood, chroom-6, kwik en chloor. Je water smaakt daardoor ook zuiverder.
Zie het zelf 000 PPM
Bij elke kan zit een TDS-meter. Die laat zien hoe zuiver je water is. Staat hij op 006? Dan is het tijd voor een nieuw filter.
Begin direct met filteren
Kies de kan die bij jouw huishouden past. Er zit meteen een filter bij, dus je kunt direct je eerste kan kraanwater filteren.
1,7 literZeroWater 1,7 liter kan
Compact en licht. Past in de meeste koelkastdeuren. Handig voor 1 of 2 personen.
In winkelmandBekijk product →
4,7 literZeroWater 4,7 liter kan
Meer water in één keer. Voor gezinnen die veel drinken en minder vaak willen bijvullen.
In winkelmandBekijk product →
5,4 literZeroWater 5,4 liter dispenser
Met kraantje. Zet hem in de koelkast of op het aanrecht en tap je water wanneer je wilt.
In winkelmandBekijk product →Vragen over PFAS in Utrecht
Kan ik het kraanwater in Utrecht nog drinken?
Ja. Het kraanwater in Utrecht voldoet aan de wet en zit voor de meeste inwoners onder het RIVM-advies. Het RIVM en de drinkwaterbedrijven raden aan om gewoon kraanwater te blijven drinken. Wil je minder PFAS binnenkrijgen? Dan kun je je water extra filteren.
Filtert ZeroWater alle PFAS?
Eerlijk antwoord: ZeroWater is gecertificeerd voor PFOA en PFOS, de twee bekendste PFAS. Er bestaan duizenden soorten PFAS. Voor de andere soorten hebben we geen certificaat, dus daar doen we ook geen belofte over.
Laat de TDS-meter zien hoeveel PFAS er in mijn water zit?
Nee. De meter meet opgeloste stoffen zoals kalk en metalen. PFAS zitten in zulke kleine hoeveelheden in water dat een TDS-meter ze niet kan meten. De meter helpt je wel om te zien wanneer je filter op is: staat hij op 006, vervang dan je filter.
Helpt koken of flessenwater?
Koken haalt PFAS niet uit water. Flessenwater is geen oplossing volgens het RIVM en de drinkwaterbedrijven, en geeft veel plastic afval. Een filter op je gewone kraanwater is een simpeler alternatief.
Waar komt PFAS in het Utrechtse drinkwater vandaan?
PFAS komen via fabrieken, blusschuim en producten in het milieu. Via regen, rivieren en de bodem komen ze in het water waarvan drinkwater wordt gemaakt. In de provincie Utrecht is de oude vliegbasis Soesterberg een bekend voorbeeld: daar is jarenlang geoefend met blusmiddel waar PFOS in zat. Omdat het Utrechtse drinkwater vooral uit grondwater komt, zit er meestal minder PFAS in dan in drinkwater uit rivierwater.
Hoe vaak moet ik het filter vervangen?
Dat hangt af van je kraanwater. Hoe harder je water, hoe sneller het filter vol is. Meet je water met de TDS-meter: staat hij op 006, dan is het tijd voor een nieuw filter.
Weet wat je drinkt
Gewoon kraanwater, maar dan met minder PFAS. Voor jou en je gezin in Utrecht.
Shop ZeroWater Vervangingsfilters- RIVM – PFAS in drinkwater. rivm.nl/pfas/drinkwater
- EU-drinkwaterrichtlijn 2020/2184 (PFAS-norm van kracht sinds 12 januari 2026). eur-lex.europa.eu
- PFAS-waarden per gemeente: analyse van Greenpeace Nederland op basis van meetdata van de tien drinkwaterbedrijven, september 2026. Bekijk de bron.
- Verdeling per gemeente en provincie: Greenpeace Nederland, uitleg en verantwoording bij de PFAS kraanwater postcodechecker, 22 september 2026. Bekijk PDF
- Herkomst kraanwater stad Utrecht: DUIC, ‘Waar komt ons kraanwater eigenlijk vandaan?’. duic.nl en Vitens, winning Tull en ’t Waal. vitens.nl
- Drinkwaterbedrijven in de provincie: Verkenning robuuste drinkwatervoorziening, strategie provincie Utrecht. Bekijk de bron
- Provincie Utrecht – Bodemsanering Park Vliegbasis Soesterberg. provincie-utrecht.nl
- ZeroWater Performance Data Sheet, IAPMO-certificering volgens NSF/ANSI 53 en 42. Bekijk PDF
ZeroWater is gecertificeerd voor vermindering van PFOA en PFOS. Resultaten zijn behaald onder laboratoriumomstandigheden; in de praktijk kan het resultaat verschillen.