Als u koperen leidingen in uw huis heeft, drinkt u waarschijnlijk koper. Hoewel lang werd aangenomen dat dit materiaal het meest geschikt is voor leidingen, kan het ook enkele nadelen hebben. In dit artikel gaan we in op de invloed van koper op uw gezondheid, hoeveel koper er in drinkwater mag zitten en hoe u het uit uw kraanwater kunt verwijderen.

• Het koper in uw leidingwater komt niet alleen uit koperen leidingen, maar ook uit afvloeiingen van landbouwgrond.
• Koper is een essentiële voedingsstof, maar te veel koper kan leiden tot schade aan de nieren, lever en het zenuwstelsel.
• In nieuwe gebouwen en huizen kan er een teveel aan koper in het water zitten dat uit waterleidingen en kranen komt.

Wat is koper?

Koper is een van de meest gebruikte metalen ter wereld. Het was het eerste metaal dat door mensen werd bewerkt en is door de eeuwen heen in gebruik gebleven vanwege zijn vele nuttige eigenschappen (zoals elektriciteitsgeleiding, warmtegeleiding en vervormbaarheid).

Omdat het zo veelzijdig is, komt koper overal voor: in kunst, gebouwen, computers, auto's, kookgerei, enz. Het wordt gebruikt voor de productie van elektrische draden, dakbedekking en loodgieterswerk, maar ook voor industriële machines. Koper wordt ook gebruikt in voedingssupplementen en in fungiciden voor de landbouw.

Hoe komt koper in uw leidingwater terecht?

Er zijn twee belangrijke manieren waarop koper in uw leidingwater terechtkomt.

Koperuitstoot door intensieve landbouw

De eerste manier waarop koper in leidingwater terechtkomt, is door de uitstoot van landbouwgrond in rivieren en beken waaruit drinkwater wordt gewonnen. Koper heeft antibacteriële en schimmelwerende eigenschappen en wordt daarom in de landbouw (vooral bij wijnstokken, fruitbomen en groenten zoals aardappelen en tomaten) gebruikt om bepaalde ziekten te voorkomen. Koper komt ook voor in diervoeding, met name in voer voor varkens. Het is daarom in grote hoeveelheden aanwezig in drijfmest (een mengsel van urine en uitwerpselen van landbouwhuisdieren dat als meststof op velden wordt gesproeid).

Wanneer koperhoudende drijfmest of fungiciden op velden worden gesproeid, sijpelt het koper in de bodem en komt het terecht in waterbronnen. Deze methoden worden al lang toegepast, maar de moderne intensivering van de veeteelt heeft geleid tot een overmaat aan koper in de bodem, en deze overmaat komt terecht in ons water.

Gebieden die het dichtst bij landbouwgrond liggen of waar intensieve veeteelt plaatsvindt, hebben doorgaans hogere kopergehaltes in het grondwater en oppervlaktewater.

Koper uit huishoudelijke leidingen

De tweede reden waarom koper in uw leidingwater terechtkomt, is omdat het door koperen leidingen en fittingen stroomt en door messing kranen (messing is een mengsel van koper en zink). Koper oxideert wanneer het in contact komt met zuurstof (aanwezig in water). Als gevolg daarvan lekt het in het water. Als het water zacht (licht zuur) is, zal het sneller corroderen, wat resulteert in hogere kopergehaltes in het water.

De hoeveelheid koper in uw drinkwater is afhankelijk van verschillende factoren:

• De nabijheid van landbouwgrond of veeteelt ten opzichte van het grondwater of oppervlaktewater waar uw leidingwater wordt gewonnen.
• Of u koperen waterleidingen in uw huis heeft.
• Hoe lang het water in contact is geweest met de koperen leidingen.
• Hoe hard of zacht uw water is. Als het water zacht is, of licht zuur (een pH lager dan 7), treedt er sneller corrosie op.
• De temperatuur van het water (warm water zorgt ervoor dat er meer koper in het water terechtkomt).

Wat zijn de mogelijke gezondheidseffecten van koper?

In de juiste hoeveelheden is koper een essentiële voedingsstof.

Het lichaam heeft koper nodig om bindweefsel en botten te vormen en in stand te houden; het is een belangrijk onderdeel van een sterk immuunsysteem en voor de bloedstolling. Koper is betrokken bij het transport van zuurstof door het lichaam en bepaalt zelfs de haarkleur (pigmentatie). Het speelt een rol bij de cardiovasculaire gezondheid en de hormonale balans. Het lichaam gebruikt koper om enzymen te produceren die cellen beschermen tegen schade door vrije radicalen.

Kopertekort wordt in verband gebracht met psychische stoornissen, een verstoord centraal zenuwstelsel en broze botten. Het komt echter zelden voor dat we te weinig koper binnenkrijgen. Het risico is juist dat we te veel binnenkrijgen.

Als er te veel koper wordt geconsumeerd (zelfs relatief kleine hoeveelheden), kan dit leiden tot maag- en darmklachten zoals misselijkheid, braken en diarree. Op den duur beschadigt een overmatige inname van koper de lever, de nieren en het zenuwstelsel; het kan zelfs dodelijk zijn.

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid koper voor volwassenen tussen 19 en 50 jaar is 900 microgram (of 0,9 milligram). De aanvaardbare bovengrens voor de inname van koper is 10.000 microgram (10 milligram).

Regelgeving

WHO-voorschriften voor koper in drinkwater

De richtlijnen voor drinkwaterkwaliteit van de Wereldgezondheidsorganisatie hebben een veilige limiet voor het kopergehalte vastgesteld van 2 milligram per liter (mg/l) water.

In deze richtlijnen staat ook:

"De richtwaarde voor koper is ook gebaseerd op kortdurende blootstelling, maar is bedoeld om te beschermen tegen directe maagirritatie, een concentratieafhankelijk verschijnsel. De richtwaarde mag worden overschreden, maar naarmate de concentratie boven de richtwaarde stijgt, neemt het risico toe dat consumenten last krijgen van maag- en darmirritatie.“

EU-voorschriften voor koper in drinkwater

De richtlijn van de Europese Unie inzake drinkwater volgt de aanbeveling van de WHO en stelt de limiet voor koper in drinkwater vast op 2 milligram per liter.

De wetgeving voegt de volgende opmerking toe:

” Nalevingsmonsters voor bepaalde chemische parameters, met name koper, lood en nikkel, moeten worden genomen aan de kraan van de consument zonder voorafgaande spoeling. Er moet een willekeurig dagmonster van één liter worden genomen. Als alternatief kunnen de lidstaten vaste stagnatietijdmethoden gebruiken die beter aansluiten bij hun nationale situatie, zoals de gemiddelde wekelijkse inname door consumenten, op voorwaarde dat dit op het niveau van de toevoerzone niet leidt tot minder gevallen van niet-naleving dan bij gebruik van de willekeurige dagmethode. ”

Koper in leidingwater in Nederland

Het Nederlandse Waterbesluit beperkt de hoeveelheid koper tot 2 mg/l.

Volgens een rapport van het RIVM zijn aanvullende maatregelen nodig om de hoeveelheid koper die vanuit verschillende bronnen in het Nederlandse water terechtkomt (waarvan de landbouw het moeilijkst te verminderen is) te beheersen.

In 2012 had 90% van de 7,7 miljoen huishoudens in Nederland koperen leidingen. Sindsdien zijn er ongeveer 400.000 nieuwe woningen gebouwd. In veel van deze woningen zijn mogelijk kunststof waterleidingen gebruikt in plaats van koperen, omdat kunststof goedkoper en gemakkelijker te installeren is. Deze leidingen geven misschien geen koper af aan het water, maar ze geven wel andere schadelijke chemicaliën af.

Koper in leidingwater in Frankrijk

In Frankrijk volgt de wetgeving inzake water de EU-richtlijnen en beperkt de hoeveelheid koper tot 2 mg/l.

Uit het meest recente nationale onderzoek naar de volksgezondheid blijkt echter dat Franse burgers hogere bloedspiegels van zware metalen, waaronder koper, hebben dan volwassenen in de rest van Europa.

Dit kan te wijten zijn aan de hoeveelheid metalen in het leidingwater. Volgens de consumentenvereniging Que-Choisir is meer dan 75% van de watermonsters van “zeer slechte” kwaliteit, als gevolg van vervuiling door menselijke activiteiten (zoals pesticiden en nitraten) en componenten uit waterleidingen (zoals PVC, lood en koper).

Als u meer wilt weten over de kwaliteit van uw water, kunt u terecht op de interactieve kaart op de website van Santé France (Ministerie van Volksgezondheid en Preventie): https://sante.gouv.fr/sante-et-environnement/eaux/eau

Koper in leidingwater in Italië

De Italiaanse wetgeving inzake drinkwater beperkt de hoeveelheid koper in leidingwater tot 1 mg/l, de helft van de hoeveelheid die is vastgelegd in de drinkwaterrichtlijn van de EU. Uit een onderzoek van de Universiteit van Bologna en de Universiteit van Napels bleek echter dat alle watermonsters die in verschillende regio's in Italië waren genomen, boven de limiet lagen.

Water wordt in Italië per regio beheerd. Om meer te weten te komen over het water in uw regio, raadt het ministerie van Volksgezondheid aan contact op te nemen met uw lokale waterdistributiebedrijf of de website van uw gemeente te raadplegen.

Koper in leidingwater in het Verenigd Koninkrijk

De wetgeving van het Verenigd Koninkrijk inzake drinkwaterkwaliteit beperkt de hoeveelheid koper tot 2 mg/l. Daarin staat ook dat “monsters voor chemische parameters, waaronder koper, lood en nikkel, moeten worden genomen in de vorm van een willekeurig dagmonster van één liter dat zonder voorafgaande spoeling uit de kraan van een consument wordt genomen.”

Volgens het laatste rapport over de drinkwaterkwaliteit van het Department for the Environment and Rural Affairs (DEFRA) lag 99,99% van de monsters binnen deze limiet.

Koper in leidingwater in Ierland

De wetgeving van Ierland inzake drinkwater komt overeen met de EU-limiet van 2 milligram koper per liter water. Er staat ook in dat “de waarde van toepassing is op een monster van water dat bestemd is voor menselijke consumptie, verkregen door een adequate bemonsteringsmethode aan de kraan en genomen op een zodanige wijze dat het representatief is voor een wekelijkse gemiddelde waarde die door consumenten wordt ingenomen, en waarbij rekening wordt gehouden met het voorkomen van piekniveaus die schadelijke effecten op de menselijke gezondheid kunnen hebben”.

Uit het laatste rapport van het Ierse Environmental Protection Agency over de kwaliteit van het openbare drinkwater bleek dat slechts twee van de 1022 monsters die in 2022 werden genomen, deze limiet overschreden. Ongeveer 200.000 mensen in Ierland worden echter voorzien van water uit particuliere bronnen die niet altijd aan de norm voldoen.

Koper in leidingwater in de Verenigde Staten

Het Amerikaanse Environmental Protection Agency stelt de limiet voor koper in drinkwater vast op 1,3 milligram per liter.

Sinds 2013 verzamelt de Environmental Working Group gegevens over de kwaliteit van leidingwater in de Verenigde Staten. Ga naar hun website en voer uw postcode in om te zien hoeveel koper (en andere chemicaliën) er in uw water zit: https://www.ewg.org/tapwater/

Hoe koper uit leidingwater te verwijderen

Hoewel koper een essentieel mineraal is, kan er ook een teveel aan zijn, vooral wanneer de drinkwaterwetgeving meer koper in één liter water toestaat dan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor volwassenen.

Als u zeker wilt weten dat u niet te veel koper binnenkrijgt, zijn er verschillende manieren om dit probleem aan te pakken. Omgekeerde osmose, ionenuitwisseling en distillatiesystemen verwijderen allemaal koper uit uw leidingwater... en dat geldt ook voor het ZeroWater-filter.

ZeroWater verwijdert koper uit uw leidingwater

Wilt u er zeker van zijn dat uw leidingwater vrij is van koper? ZeroWater 5-traps filters verwijderen 100% van het koper uit leidingwater. Ze filteren ook lood, kalk, glyfosaat, chloor, PFAS en meer. Neem een kijkje in onze webshop en geniet van puur, schoon drinkwater.